هر فروشگاه اینترنتی دیر یا زود به محصولی می‌رسد که دیگر موجودی ندارد. اولین واکنش خیلی از مدیران فروشگاه پاک کردن صفحه یا فرستادن آن به صفحه اصلی است؛ کاری که گاهی رتبه و ورودی گوگلی همان صفحه را یک‌جا از بین می‌برد. تصمیم درباره این صفحه‌ها بخشی از خدمات سئو سایت فروشگاهی است و قبل از هر کاری باید روشن شود محصول فقط مدتی تمام شده یا برای همیشه کنار رفته است.می‌پرسید چگونه؟ با سئو محصولات ناموجود، به این صورت که اگر محصول دوباره موجود می‌شود، صفحه را با کد 200 نگه دارید و وضعیتش را شفاف نشان دهید. اگر مدل جدیدی جای آن آمده، با ریدایرکت 301 کاربر را به همان مدل بفرستید. اگر محصول برای همیشه حذف شده و جایگزین نزدیکی ندارد، کد 404 یا 410 برگردانید. در ادامه، سئو محصولات ناموجود را در هر سه حالت با جزئیات اجرایی بررسی می‌کنیم.
محصول ناموجود چه تأثیری روی سئو دارد؟
ممکن است گوگل صفحه محصول ناموجود را دیگر مثل قبل نشان ندهد. جان مولر (John Mueller) از تیم جست‌وجوی گوگل در سال ۲۰۲۲ توضیح داد که گوگل گاهی صفحه محصول ناموجود را شبیه «Soft 404» می‌بیند و آن URL را از نتایج کنار می‌گذارد.
Soft 404 صفحه‌ای است که کد 200 (یعنی «صفحه سالم است») برمی‌گرداند، اما محتوایش برای گوگل شبیه پیام خطاست. گوگل در راهنمای رسمی گزارش ایندکس صفحات در search console این وضعیت را این‌طور تعریف کرده: صفحه یک پیام «یافت نشد» کاربرپسند نشان می‌دهد، اما کد پاسخ 404 برنمی‌گرداند.
دو نکته از همان صحبت مولر مسیر مدیریت کالاهای تمام شده را روشن می‌کند:
- صفحه‌ای که اطلاعات کامل و مفیدی درباره محصول دارد، حتی در حالت ناموجود هم برای کسی که دنبال همان محصول است مرتبط می‌ماند.
- اگر گوگل یک محصول را کنار بگذارد، نمایش بقیه محصولات سایت در نتایج تغییری نمی‌کند.
پس صفحه‌ای در خطر است که بعد از تمام شدن موجودی فقط یک خط «ناموجود» در آن بماند.
نگه‌داشتن، ریدایرکت یا حذف؛ تصمیم درست در سئو محصولات ناموجود
برای تصمیم درباره صفحه محصول ناموجود معمولاً دو سؤال کافی است: آیا محصول دوباره موجود می‌شود؟ و اگر نه، جایگزین خیلی نزدیکی دارد؟ ارزش خود صفحه را هم بسنجید؛ صفحه‌ای که بک‌لینک یا ورودی ارگانیک دارد، نباید با یک کلیک حذف شود.
جدول زیر چهار وضعیت رایج محصول ناموجود را همراه با اقدام و کد وضعیت مناسب هرکدام نشان می‌دهد. وضعیت محصول خود را در ستون اول پیدا کنید تا اقدام درست مشخص شود.
جدول ۱- اقدام مناسب برای هر وضعیت محصول ناموجود
| وضعیت محصول | اقدام پیشنهادی | کد وضعیت | نکته اجرایی |
|---|---|---|---|
| موقتاً ناموجود و دوباره شارژ می‌شود | نگه‌داشتن صفحه | 200 | نمایش وضعیت، دکمه خرید غیرفعال و گزینه «خبرم کن» |
| پیش‌فروش یا قابل سفارش | نگه‌داشتن صفحه | 200 | ثبت وضعیت PreOrder یا BackOrder در اسکیما |
| توقف تولید با مدل جایگزین | ریدایرکت دائمی | 301 | مقصد: مدل جدید یا نزدیک‌ترین محصول |
| حذف دائمی بدون جایگزین | حذف صفحه | 404 یا 410 | خارج کردن URL از سایت‌مپ و لینک‌های داخلی |
محصول موقتاً ناموجود است؛ صفحه را با کد 200 نگه دارید
وقتی محصول موقتاً ناموجود است، بهترین کار نگه‌داشتن صفحه با همان آدرس و کد 200 است. گوگل هم در راهنمای راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی، علامت زدن محصول به‌عنوان «ناموجود» را راه قابل ایندکس ماندن آن می‌داند. فرض کنید سرخ‌کن بادی پرفروشی دارید که دو هفته دیگر شارژ می‌شود؛ با پاک کردن صفحه‌اش، رتبه چندماهه آن ممکن است از دست برود.
البته صفحه باید طوری بماند که گوگل آن را Soft 404 تشخیص ندهد:
- وضعیت «ناموجود» را نزدیک قیمت و واضح نشان دهید و اگر زمان شارژ را می‌دانید، بنویسید.
- دکمه خرید را خاکستری و غیرفعال کنید. قوانین سخت‌گیرانه اخیر Google Merchant Center تأکید می‌کند که دکمه خرید محصول ناموجود نباید فعال بماند، کما اینکه حذف کامل صفحه نیز توسط ربات‌های ارزیاب پذیرفته نیست.
- گزینه «موجود شد خبرم کن» و چند محصول مشابه بگذارید.
- مشخصات و نظرات کاربران را حذف نکنید.
- در اسکیمای Product مقدار availability را روی OutOfStock (یا BackOrder و PreOrder) بگذارید و با متن صفحه هماهنگ کنید.
این‌ها همان جزئیاتی است که در سئو داخلی سایت یا On-page SEO برای هر صفحه محصول بررسی می‌شود. خلاصه این بخش: در سئو محصولات ناموجود، صفحه موقتاً ناموجود باید هنوز «صفحه محصول» باشد، نه پیام خطا.
ریدایرکت محصول ناموجود؛ چه زمانی 301 انتخاب درستی است؟
ریدایرکت محصول ناموجود وقتی معنا دارد که محصول برای همیشه کنار رفته و محصول دیگری دقیقاً جایش را گرفته باشد؛ مثلاً تولید گوشی مدل A تمام شده و مدل A Plus جانشینش شده است. گوگل طبق مستندات خودش ریدایرکت 301 را سیگنال قوی برای جایگزینی آدرس قدیمی با آدرس جدید می‌داند.
مولر در سال ۲۰۱۹ ریدایرکت را برای جایگزینی واقعی یک محصول با محصول دیگر منطقی دانست. به گفته او، اگر صفحه مقصد بنر «این محصول دیگر موجود نیست» داشته باشد، الگوریتم ممکن است این پیام را به خود صفحه مقصد نسبت دهد و آن را Soft 404 ببیند.
مقصد ریدایرکت باید به نیاز کاربر نزدیک باشد. گوگل در راهنمای انتقال سایت توصیه کرده تعداد زیادی URL قدیمی را به یک مقصد نامرتبط، مثل صفحه اصلی، ریدایرکت نکنید؛ چون ممکن است Soft 404 حساب شود. ریدایرکت به صفحه دسته هم فقط وقتی درست است که دسته همان نیاز کاربر را پوشش دهد و خودش محتوای کاملی داشته باشد؛ کاری که در سئو دسته بندی محصولات انجام می‌شود. در سئو محصولات ناموجود این نکته‌ها را هم رعایت کنید:
- صفحه‌های دارای بک‌لینک یا ورودی ارگانیک را در اولویت ریدایرکت بگذارید.
- ریدایرکت زنجیره‌ای نسازید و لینک‌های داخلی را هم به آدرس جدید تغییر دهید.
حذف محصول ناموجود؛ کی باید صفحه را کامل حذف کرد؟
حذف محصول ناموجود برای وقتی است که محصول برای همیشه از فروش خارج شده، جایگزین نزدیکی ندارد و صفحه‌اش بک‌لینک یا ترافیک مهمی ندارد. مولر در همان صحبت سال ۲۰۱۹ گفته بود اگر محصولی کاملاً از بین رفته، می‌توانید صفحه‌اش را در حالت «یافت نشد» قرار دهید. فرض کنید قاب گوشی مدلی را می‌فروختید که سال‌ها پیش از بازار رفته و کسی جست‌وجویش نمی‌کند. در سئو محصولات ناموجود، حذف چنین صفحه‌ای کاملاً منطقی است؛ فقط آدرس را از سایت‌مپ، لینک‌های داخلی و جست‌وجوی داخلی سایت هم پاک کنید تا کاربر و گوگل به بن‌بست نرسند.
خطای 404 برای محصول ناموجود یا کد 410؟
خطای 404 برای محصول ناموجود یعنی «این صفحه پیدا نشد» و کد 410 یعنی «این صفحه عمداً و برای همیشه حذف شده است». از نظر گوگل تفاوت عملی چندانی بین این دو نیست. در مستندات Google Search Central آمده که همه خطاهای 4xx به جز 429 یکسان رفتار می‌شوند: آدرس از ایندکس حذف می‌شود و دفعات خزش آن به‌مرور کم می‌شود. پس اگر فروشگاه شما فقط 404 برمی‌گرداند، لازم نیست برای 410 هزینه کنید. مهم‌تر از کد، صفحه 404 سفارشی با جست‌وجوی سایت و لینک دسته‌های مرتبط است.
اشتباهات رایج در مدیریت محصولات ناموجود در سایت
بیشتر مشکلات مدیریت محصولات ناموجود در سایت از این چند اشتباه تکراری می‌آید:
- صفحه‌ای که بعد از تمام شدن موجودی فقط پیام «ناموجود» دارد و کد 200 برمی‌گرداند.
- ریدایرکت دسته‌جمعی همه محصولات حذف‌شده به صفحه اصلی.
- زدن تگ noindex روی محصولات موقتاً ناموجود.
- ناهماهنگی وضعیت موجودی بین صفحه، اسکیما و فید محصولات.
- حذف صفحه دارای بک‌لینک یا ورودی، بدون ریدایرکت به جایگزین مرتبط.
اصلاح این موارد ساده است، اما در فروشگاه بزرگ بخش مهمی از برنامه بالا بردن سئو سایت را تشکیل می‌دهد.
چک‌لیست پایش سئو محصولات ناموجود در سرچ کنسول
پایش منظم صفحات محصولات بدون موجودی جلوی خطاهایی را می‌گیرد که دیر دیده می‌شوند. در چک‌لیست فنی راوک برای ممیزی صفحات فروشگاهی، وضعیت محصولات ناموجود یکی از بندهای ثابت است و این موارد کنترل می‌شود:
گزارش Page indexing در Search Console را باز کنید و فهرست آدرس‌های Soft 404 را ببینید.
برای چند صفحه نمونه، تست زنده URL Inspection را اجرا و تصویر صفحه از دید گوگل را بررسی کنید.
با ابزار تست ریچ‌ریزارت (Rich Results Test) صحت ساختار کدهای اسکیما را بررسی کنید و مطمئن شوید مقدار availability با وضعیت واقعی موجودی در دیتابیس سایت هماهنگ است (ابزار اعتبارسنجی فقط صحت کد را تایید می‌کند و بررسی تطابق واقعی انبار با سیستم فروشگاه به عهده تیم فنی است).لینک‌های داخلی به صفحه‌های 404 و ریدایرکت‌های زنجیره‌ای یا نامرتبط را پیدا و اصلاح کنید.
صفحه‌ای که هنوز فروخته می‌شود و در فهرست Soft 404 آمده، محتوای قوی‌تری لازم دارد؛ صفحه‌ای که واقعاً دیگر وجود ندارد، کد 404 یا 410.
سوالات متداول
طبق توضیح جان مولر، نه. ریسک اصلی، از دست دادن رتبه و ورودی همان صفحه است و نمایش بقیه محصولات تغییری نمی‌کند.
فقط وقتی دسته دقیقاً همان نیاز کاربر را پوشش دهد؛ وگرنه ممکن است Soft 404 حساب شود.
نه. طبق قوانین Google Merchant Center، دکمه خرید محصول ناموجود باید روی صفحه بماند، اما خاکستری و غیرفعال باشد.
جمع‌بندی
مدیریت محصولات ناموجود در سئو به یک قاعده ساده برمی‌گردد: درباره صفحه بر اساس آینده محصول تصمیم بگیرید. محصولی که برمی‌گردد صفحه زنده با کد 200 می‌خواهد، محصولی که جانشین دارد با ریدایرکت 301 به جانشینش می‌رود و محصولی که برای همیشه کنار رفته با کد 404 یا 410 خارج می‌شود.
اگر فروشگاه شما صدها محصول ناموجود دارد و نمی‌دانید کدام صفحه‌ها رتبه و ورودی دارند، برای ممیزی صفحات محصول ناموجود و اجرای درست این تصمیم‌ها، از بخش خدمات سئو فروشگاهی سایت راوک دیدن کنید و درخواست مشاوره بدهید.